Hiện nay chúng ta đang phải đối mặt với nhiều yếu tố gây nguy hại, đang ngấm ngầm phá hoại cơ thể như vệ sinh thực phẩm, áp lực công việc, những thói quen không đúng về ăn uống, vận động… tôi xin được “điểm mặt” một số yếu tố nguy cơ đáng lưu tâm sau đây

1.      Rối loạn mỡ máu: tang hàm lượng các chất mỡ trong máu (cholesterol và triglyceride) rất thường gặp. Nồng độ cholesterol và triglyceride cao trong máu là nguy cơ mắc bệnh mạch vành. và đột quỵ. Nồng độ cholesterol toàn phần trong máu dưới 5,2 mmol/dl được coi là bình thường, triglyceride trên 150 mg/dl là bất thường.

2.      Hút thuốc lá: nguy cơ đột tử cao hơn 10 lần ở nam và 5 lần ở nữ giới có hút thuốc. Nguy cơ mắc bệnh sẽ giảm ngay sau khi từ bỏ thuốc lá.


3.      Béo phì: có hai dạng béo phì, ở dạng thứ nhất, mỡ thừa thường tập trung tại vùng bụng và thường gặp ở nam giới (gọi là “bụng bia” hay người hình quả táo).  Dạng thứ hai được đặc trưng bởi sự tích lũy mỡ nhiều ở vùng mông và đùi, thường gặp ở phụ nữ (người quả lê). Kiểu béo phì ở bụng có liên quan với sự gia tang nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đăc biệt là tim mạch vành và đột quỵ. Là nam giới, tốt nhất không để vòng bụng vượt quá 90 cm, nếu bạn là phụ nữ hãy cố gắng duy trì con số này dưới 80 cm.

4.      Tiểu đường và kháng insulin: những người bị tiểu đường, đặc biệt là tiểu đường xuất hiện sau 49 tuổi (tiểu đường type II) có tỉ lệ mắc bệnh mạch vành và đột quỵ cao hơn người bình thường

5.      Lười vận động hay không tập thể dục: lười hoặc không tập thể dục sẽ gây các nguy cơ về tim mạch, thoái hóa cột sống, sạn thận… Việc vận động hàng ngày điều đặn ít nhất 45 phút sẽ mang lại lợi ích rõ rệt trong việc giảm các nguy cơ bệnh tật vừa nêu trên, nhất là với bệnh tim mạch


6.      Rượu: nếu dùng 1 – 2 ly rượu vang hoặc 1 chai bia mỗi ngày, có thể giúp ngăn ngừa xơ vữa động mạch và bệnh mạch vành. Nếu dùng hơn 60ml rượu vang,  300ml bia hoặc 30 ml rượu vang nặng.. mỗi ngày sẽ làm tăng huyết áp, nguy cơ tổn thương gan, biến chứng thần kinh trung ương và nhiều rối loạn khác.

7.      Độc tố aflatoxin của nấm mốc (AF): aflatoxin B1 là sản phẩm của nấm Aspergillus flavus và A.parasiticus (ở gạo, đậu phộng, ngũ cốc bảo quản kém gây ẩm mốc) có thể gây ung thư gan. Đó là một chất gây ung thư tương tác với virus gây viêm gan B. Chúng ta có thể bị nhiễm AF hoặc ăn thịt các động vật được nuôi bằng ngũ cốc nhiễm AF.

8.      Loãng xương: những người có các yếu tố làm tang nguy cơ loãng xương và cần đo mật độ xương định kì là: phụ nữ gần đến tuổi mãn kinh. Mãn kinh sớm (nguyên nhân tự nhiên hay do cắt buồng trứng). Uống nhiều corticoid (điều trị hen suyễn, thấp khớp). Ăn uống ít calium. Uống nhiều rượu, hút thuốc lá nhiều và ít vận động.

9.      Ung thư cổ tử cung: yếu tố làm tang nguy cơ ung thư tử cung là: giao hợp sớm trước 17 tuổi, quan hệ tình dục với nhiều người, sinh đẻ nhiều lần, viêm sinh dục do virus Herpes simplex II, HPV (và các bệnh lây lan qua đường tình dục khác). Suy giảm miễn nhiễm, yếu tố nội tiết. Nghiện thuốc lá, ăn uống thực phẩm thiếu sinh tố A, acid folic…

10. Ung thư vú: những yếu tố nguy cơ là khi đã bị ung thư vú ở bên kia (nguy cơ tăng gấp 5-6 lần). Trong  gia đình có người bị ung thư vú, nhất là mẹ, chị, em gái (nguy cơ tang gấp 3 -5 lần). Có tổn thương lành tính ờ tuyến vú (nguy cơ tang gấp 3 -5 lần). Không cho con bú mẹ (nguy cơ tang gấp 2 lần).

Một số nguy cơ khác như: thường xuyên bị stress (nguy cơ tang gấp 2 lần), béo phì (nguy cơ tang gấp 3 lần). Có kinh lần đầu sớm và mãn kinh muộn (nguy cơ tang gấp 1,5 lần)

11. Ung thư đại tràng: những nguy cơ dẫn đến bệnh này là do ăn ít chất xơ, rau quả; ăn nhiều thịt, chất béo. Không vận động, ngồi suốt ngày. Bươu ruột (polype). Viêm đườngt ruột như Crohn’s, viêm đại tràng có loét…ung thư vú, ung thư tử cung, có cha mẹ, anh chị em ruột bị ung thư đại tràng

12. Ung thư tiền liệt tuyến: các nguy cơ cho bệnh này bao gồm: lớn tuổi (tuổi càng cao càng dễ bị ung thư tiền liệt tuyến). Có ông, cha, anh em trai ruột bị ung thư tiền liệt tuyến. Tiếp xúc nhiều các chất phóng xạ. Ăn nhiều thịt, mỡ động vật. Chỉ số BMI cao, đã thắt ống dẫn tinh từ 20 năm trở lên, thiếu sinh tố D, phì đại tiền liệt tuyến, hoạt động tình dục nhiều cũng làm tăng nguy cơ bị ung thư tiền liệt tuyến.


Làm sao “né” được các yếu tố nguy hại này. Chỉ có 1 cách duy nhất rất đơn giản, dễ làm là chúng ta cần phải có ý thức, chăm sóc sức khỏe tốt nhất, tập luyện thể dục thường xuyên, kiểm tra sức khỏe định kì… làm tốt những điều này chúng ta hoàn toàn có thể sở hữu được 1 cuộc sống khỏe mạnh, hạnh phúc và chất lượng

BS. Trương Hiếu Nghĩa