Tai biến mạch máu não là gì? 

Đột quỵ là một mất mát đột ngột một phần của chức năng não thường gây ra bởi một cục máu đông nghẽn tắc hoặc xuất huyết do vỡ mạch máu gây tổn thương chủ mô não vùng tương ứng với động mạch. Não thiếu oxy và dưỡng chất sẹ hoại tử chết đi trong vòng vài phút. 

Trong khi tổn thương tế bào không thể hồi phục và mất chức năng sẽ gây chết các tế bào não vĩnh viễn. Hầu hết các đột quỵ được gây ra bởi một cục máu đông hoặc thu hẹp mạch máu (động mạch) dẫn đến não. Phần khác, đột quỵ được gây ra bởi một xuất huyết não (chảy máu) do vỡ thành động mạch. Có ba loại chính của đột quỵ: 

            1. Đột quỵ do co thắt động mạch não gây thiếu máu não thoáng qua. 

            2. Đột quỵ do thuyên tắc là do huyết khối  được tạo ra bởi xơ vữa mạch máu gây hẹp lòng động mạch rồi hình huyết khối gây thuyên tắc hoặc do huyết khối từ nơi khác chạy đến não gây thuyên tắc động mạch não. Điều này làm chậm dòng máu chảy cho đến khi một cục máu đông hoàn toàn ngăn chặn máu mang lưu lượng oxy và chất dinh dưỡng cho não. 

            3. Đột  quỵ xuất huyết được gây ra khi một động mạch bị vỡ gây xuất huyết vào trong não hoặc dưới màng nhện tạo nên thiếu oxy và chất dinh dưỡng vùng não do động mạch này cung cấp hoặc gây khối choán chỗ  chèn ép xung quanh và gây phù não rồi hôn mê. 


Các nguy cơ đột quỵ là gì ? 
Đây là một số trong những yếu tố nguy cơ phổ biến đối với đột quỵ: 
             Hút thuốc lá
             Cao huyết áp . 
             Tăng  cholesterol và triglyceride.
             Tiểu đường
             Thừa cân, béo phì.
             Không tập thể dục một cách thường xuyên. 
             Uống rượu. 

Chẩn đoán và điều trị 

            Một cơn đột quỵ đòi hỏi chăm sóc y tế ngay lập tức. Nghiên cứu cho thấy điều trị trong những giờ đầu tiên sau khi triệu chứng xuất hiện là rất quan trọng giúp cho sự phục hồi mô não tốt nhất có thể. Bác sĩ cấp cứu hoặc bác sĩ thần kinh (một bác sĩ chẩn đoán và xử lý các rối loạn của não bộ và hệ thần kinh) sẽ cung cấp điều trị khẩn cấp. Sau đó, một bác sĩ gia đình, nội, hoặc lão khoa có thể bước vào và cung cấp chăm sóc lâu dài. 

            - Các bác sĩ thực hiện một chẩn đoán sớm bằng cách nhìn vào các triệu chứng ( tê hoặc méo mặt, rối loạn hành vi, rối loạn nói hoặc nuốt, mờ mắt,…), tiền sử cá nhân, khám lâm sàng và chụp CT hoặc MRI.

            - Chụp DSA nếu có dư  định điều trị can thiếp lập tức.

Cách đề phòng tai biến mạch máu não ?

Cần phải loại trừ các yếu tố nguy cơ hoặc điều kiện có thể dẫn đến đột quỵ bao gồm huyết áp cao, hút thuốc lá, bệnh tim, và bệnh tiểu đường. Nguy cơ đột quỵ tăng lên theo tuổi và hoạt động của bệnh nhân. 

Chúng ta có thể làm giảm nguy cơ đột quỵ của bạn bằng cách thực hiện các bước sau: 

             Kiểm soát huyết áp của bạn. Có huyết áp của bạn thường xuyên kiểm tra, và, uống thuốc thường xuyên để có mức huyết áp “ thích hợp”. Điều trị huyết áp cao làm giảm nguy cơ đột quỵ và bệnh tim. Chú ý , khi hạ huyết áp quá nhiều sẽ gây tụt huyết áp và cũng có thể gây tai biến mạch máu não như thiếu máu não thoáng qua.

             Ngưng hút thuốc lá. Hút thuốc lá gây tổn thương thành mạch có liên quan đến tăng nguy cơ đột quỵ. Nghiên cứu cho thấy rằng nguy cơ đột quỵ cho những người đã bỏ hút thuốc cho 2-5 năm thấp hơn so với người hút thuốc. 

             Tập thể dục thường xuyên. Các nhà nghiên cứu nghĩ rằng tập thể dục có thể làm cho trái tim mạnh mẽ hơn và cải thiện lưu thông. Nó cũng giúp kiểm soát cân nặng. Khi lên cân nguy cơ huyết áp cao, xơ vữa động mạch, bệnh tim, và người lớn bắt đầu (loại II) bệnh tiểu đường. 

Hoạt động thể lực như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội, và công việc sân giảm nguy cơ đột quỵ và bệnh tim. Nói chuyện với bác sĩ của bạn trước khi bắt đầu một chương trình tập thể dục. 

             Ăn một chế độ ăn uống lành mạnh. Lựa chọn, chuẩn bị, và ăn các loại thực phẩm ít chất béo, axit béo bão hòa và cholesterol. Ăn nhiều trái cây và rau quả. 

             Kiểm soát bệnh tiểu đường. Nếu không được điều trị, bệnh tiểu đường có thể làm hỏng các mạch máu đi khắp cơ thể và dẫn đến xơ vữa động mạch. 

             Báo cáo kịp thời các dấu hiệu cảnh báo hoặc triệu chứng với bác sĩ của bạn. Các dấu hiệu cảnh báo đối với đột quỵ, đột ngột không rõ nguyên nhân ngứa ran và / hoặc tê ở một bên của cơ thể, nhức đầu dữ dội đột ngột, nhìn mờ, nói khó khăn, nói vấp và / hoặc vụng về đột ngột. Đôi khi một đột quỵ nhẹ chỉ kéo dài chỉ một vài khoảnh khắc và gây thiếu máu cục bộ thoáng qua (TIA), đến trước khi có một cơn đột quỵ thực sự.

             Cần bổ sung thành phần collagen sẽ giúp cho thành mạch khỏe và co bóp thư giãn tốt.

             Khám sức khỏe thường xuyên để kiêm tra tình trạng tim mạch, tiểu đường và rối loạn mỡ máu. Nếu có các triệu chứng nhức đầu thường xuyên thì cũng nên chụp MRI mạch máu não (MRA) để phát hiện sớm các trường hợp túi phình, hẹp thành động mạch hoặc bất thường động tĩnh mạch để can thiệp trước khi tai biến xãy ra.

             Thuốc chống đồng được chỉ định ở những người có bệnh lý về tim mạch.

Phục hồi chức năng cho người bị tai biến. 

            - Phục hồi chức năng nên bắt đầu càng sớm càng tốt sau khi bệnh nhân ổn định. Nó thường tiếp tục sau khi bệnh nhân đã đi về nhà. Phục hồi chức năng đột quỵ bao gồm nhiều loại của các liệu pháp vật lý trị liệu để tăng cường cơ bắp và cải thiện sự cân bằng và phối hợp, lời nói và ngôn ngữ trị liệu và lao động trị liệu để cải thiện sự phối hợp tay mắt và kỹ năng cần thiết cho các công việc như tắm rửa và nấu ăn. Một nhóm các chuyên gia chăm sóc y tế (bác sĩ, vật lý trị liệu và lao động, y tá, nhân viên xã hội, và bài phát biểu và chuyên gia ngôn ngữ) điều phối các hoạt động cho các bệnh nhân và gia đình. 

            - Phục hồi chức năng tiến bộ thay đổi từ người này sang người khác. Đối với một số, phục hồi được hoàn thành trong vòng vài tuần sau một cơn đột quỵ, cho những người khác, nó có thể mất nhiều tháng hoặc nhiều năm. 


BS. Trương Hiếu Nghĩa